Gokverslaving

Mensen over de hele wereld zijn altijd al gefascineerd geweest over het gokspel. Sommige daarvan zijn meer gefascineerd dan andere. Al sinds dat gokken bestond waren er mensen die de speciale charme en de allure van dit risicovolle spel niet kunnen weerstaan. Zij spelen dan (ver) buiten hun grenzen zonder dat zij controle hebben over hun gedrag. In dit artikel zal besproken worden wat “Pathologisch gokken” is, welke symptomen er zijn en hoe iemand zich er tegen kan weren.

 

Deze (verslavende) fascinatie van gokken heeft al bestaan sinds gokken is uitgevonden. Concrete casus of verhalen dateren terug tot het begin van de Christelijke jaartelling. In Duitsland werd gegokt met huizen of andere onroerende zaken of zelfs de persoonlijke vrijheid van personen. Want toen bestond slavernij nog.

Tijdens de Middeleeuwen waren de leiders bang dat gokken te veel effect zou hebben op hun onderdanen. Zij waren bang dat als zij zonder regels konden gokken, hun werk zouden verwaarlozen en dat zij niet meer hun rol zouden kunnen vervullen voor de elite. In de Weimar Republiek speelde gokverslaving een rol om een algeheel verbod op gokken niet op te heffen. Het verbod was in 1872 in het Duitse Rijk ingesteld (de voorganger van de Weimar) en het verbod is niet opgeheven vanwege de leiders die tegen opheffing waren vanwege de bovengenoemde reden.

Het begin van verslaving

Bij gezonde mensen wordt het genotscentrum van het brein geactiveerd. Er worden neurologische stofjes (zogenaamde endorfine) vanuit dit centrum vrijgegeven die de speler een goed gevoel geven. Deze stofjes worden ook uitgegeven wanneer drugs zoals cocaïne worden gebruikt.

Omdat niet ieder spel gewonnen wordt, en er ook periodes zijn van helemaal geen winst, is het resultaat dat verslavend gedrag versterkt wordt. De speler weet nooit wanneer hij wint en hij is daardoor gemotiveerd om te blijven spelen. Ook al heeft hij verloren, in de hoop om de volgende keer te winnen. Tijdens instrumenteel leren bij het trainen van dieren wordt deze periodieke amplificatie gebruikt om een bestendige gedragslijn te creëren. Hiervan is lastig om af te wijken en dat geldt helaas ook voor mensen. Vandaar dat wanneer eenmaal een gokverslaving is ontwikkeld het lastig is om er van los te komen en ook waarom er vaak sprake is van terugval. Dat betekent niet dat degene alle hoop moeten laten varen, aangezien er goede methodes zijn om verslaving te behandelen en hoewel het een lang en inspannend traject is, zijn de vruchten het zeker waard.

Overzicht: gezond, problematisch en pathologisch gokgedrag

 

CategorieLengteStoppenGebruikSociaal contact
Normaal of gezond gokgedrag.De lengte van spelen is beperkt.De speler kan stoppen wanneer hij wil.Er wordt alleen geld gebruikt wat de speler kan missen.Het sociale leven wordt niet beïnvloed door het speelgedrag.
Problematisch gokgedrag.Soms wordt de tijd vergeten wanneer er wordt gespeeld.De speler wil niet stoppen met spelen en zal dat alleen doen na wat weerstand.Soms wordt er meer geld uitgegeven dan was geplandEen initiële verwaarlozing van het sociale leven, omdat het spel wordt geprefereerd.
Pathologisch gokgedrag.De speler speelt regelmatig langer dan gepland of pas totdat het geld op is.De speler speel alleen maar. Meestal is het onmogelijk om zelfstandig te stoppen met spelen.Er wordt veel meer geld uitgeven dan de speler zich kan veroorloven. Ook vaak geld van anderen.Het sociale leven wordt verwaarloosd. Zodra er een kans is om te spelen, gaat de speler gokken.

 

 

Symptomen – hoe weet ik of ik verslaafd ben?

Vaak vloeien de grenzen van ‘normaal’ gedrag en ‘pathologisch’ gedrag in elkaar over voor de speler en het is lastig om het te herkennen. Er zijn echter een paar symptomen die er op hinten dat er sprake is van een gokverslaving. Als er mensen zijn die potentieel in deze situatie bevinden dat gokken meer is dan alleen spelen, dan is dit lijstje handig om na te lopen.
Deze symptomen zijn bijvoorbeeld een compulsie tot spelen. Steeds maar blijven spelen en de ontkenning dat er sprake is van een probleem tegenover anderen. In veel gevallen wordt de omgeving van de persoon verwaarloosd, zonder dat daar echt een aanleiding voor is. Sterke stemmingswisselingen zijn ook geen zeldzaam verschijnsel. De drang om te spelen is groot en de persoon investeert immens veel geld in het spelen, waar het geld vaak op illegale wijze wordt verkregen. Financiële problemen gaan gepaard met gokverslaving.

De checklist: dit zijn de symptomen van verslaving:

  • Frequent spelen;
  • Sociale contacten verwaarlozen;
  • Intens bezig zijn met het spel (bijvoorbeeld tactiek, speeltijd inplannen, etc.);
  • Niet uit zichzelf kunnen stoppen met spelen;
  • Proberen verliezen te compenseren door verder te spelen;
  • Het verhullen of het bagatelliseren van het eigen speelgedrag;
  • Financiële problemen;
  • Schulden;
  • Legaal of illegaal aan geld proberen te komen om mee te kunnen spelen;
  • Verandering van karakter (rusteloosheid, irritatie, sociaal terugtrekken);
  • Ontwikkelen van andere stoornissen (depressie, zelfmoordgedachtes of poging tot, andere verslavingen zoals alcohol of drugs).

De symptomen die hierboven zijn genoemd zijn indicatoren van verslavend speelgedrag. Zelfs in een duidelijke casus van verslaving hoeft niet aan alle criteria voldaan te worden.

Oorzaken – individuele verschillen

Als het gaat over de vraag waarom de verslaving zich ontwikkeld heeft, is er geen eenduidig antwoord te geven die voor alle casus geldt. Dat komt omdat de oorzaak verschilt van persoon tot persoon en ook in hoeverre men pathologisch gaat spelen. Vaak ontwikkeld een verslaving zich om te kunnen ontsnappen aan negatieve gevoelens, zoals angst, schuld of depressie. Deze kunnen een oorzaak in de achtergrond van de persoon zijn, in zowel de kindertijd als wanner zij volwassen zijn. Denk dan aan het verlies van een ouder op jonge leeftijd, geweld of sociale uitsluiting. Crisissen kunnen ook een oorzaak vormen. Bijvoorbeeld het gemis aan persoonlijke of professionele groei, probleemsituaties of ziekte.

 

Fases van verslaving

De verslaving kan geclassificeerd worden in drie fases; de winnende fase, de verliezende fase en de wanhoopsfase. De fases hoeven niet noodzakelijkerwijs elkaar op te volgen.

1.Winnende fase

De persoon in kwestie komt voor het eerst in aanraking met gokspellen. Hier worden successen gevierd en geven de persoon zelfvertrouwen. De bezoekjes aan het casino vinden steeds vaker plaats. De speler bouwt een netwerk op in de gokbranche en wil steeds meer geld investeren in het spelen. Het ontwikkeld zich in een onrealistisch optimistisch gedachtegoed en doordat er door rooskleurige glazen wordt gekeken, gaat de speler steeds meer inzetten.

2.De verliezende fase

Gokken is een onderdeel geworden van het leven van de persoon in kwestie. Veel vrije tijd gaat hier in op en risicovol gedrag komt steeds vaker voor. Er worden verliezen geleden en de persoon denkt deze weer terug te kunnen winnen. Dit is het begin van een vicieuze cirkel waar de verliezen zich opstapelen en de gehoopte winst uitblijft. De speler bagatelliseert dit echter. Om verder te kunnen spelen moeten schulden worden gemaakt. Familie en vrienden gaan deel uitmaken van het verhaal. In tegenstelling tot de derde fasen, kan de speler in kwestie nog zonder gokspellen of tussentijds stoppen met spelen.

3.De wanhoopsfase

In de laatste fase verliest de verslaafde de controle van zijn gedrag. Het is onmogelijk om een limiet te stellen qua geld of qua tijd. Al het beschikbare geld wordt verspeeld en winsten worden gelijk weer gebruikt om verder te spelen. Om afwezigheid en laat zijn goed te praten, worden leugens verteld. De speler zal ook illegale manieren overwegen om aan geld te komen.
Na hoge verliezen of gefaalde pogingen om te stoppen met spelen, kunnen schuldgevoelens ontstaan bij de speler die tot concrete zelfmoordgedachtes kunnen ontwikkelen. Complete sociale isolatie en vervreemding van vrienden en familie behoren tot deze fase.

Het fase model is bevestigd – casus

Het feit dat de verslaving verloopt zoals in de drie fases wordt aangegeven, kan geïllustreerd worden aan de hand van de volgende casus:
Een vrouw, zij had jaren nodig om toe te geven dat zij verslaafd was, vertelt hoe het allemaal begon: “In het begin was het nog onschuldig. Ik dronk was in mijn favoriete bar waar een spelmachine stond. Ik wilde mijn geluk proberen en helaas was ik ook de gelukkige winnaar – toen. Het was allemaal nog leuk en ik won best vaak en als ik niets won stopte ik er ook mee. Ik ging steeds meer geld in de machines stoppen, gewoon omdat het leuk was. Ik realiseerde niet dat er steeds meer geld en tijd in die machines ging zitten”
Zij schreef dit toen haar verslaving haar leven domineerde: “Zonder spelen was ik niets. Ik dacht alleen maar aan gokken. Elke minuut waar ik niet aan het spelen was zorgde voor frustratie. Elke dag, elke nacht dacht maar aan één ding: gokken. In de ochtend dacht ik alleen maar aan hoe ik aan geld kwam om te spelen en in de middag ook. Alleen dan met het probleem dat ik al mijn geld al in de ochtend had verspeeld. Met leugen of slechte excuses zorgde ik dat ik aan geld kwam. Ik heb veel vrienden verloren toen. Niet alleen door die leugens, want ik had voor niemand tijd. Ik heb ook mijn eigen familie verwaarloosd”.
Dit voorbeeld geeft aan hoe verslaving zich vaak ontwikkeld; het begint als iets onschuldigs en er wordt hier en daar wat gewonnen. Het gokspel wordt populairder en er gaat meer tijd en geld in zitten totdat het een verslaving wordt, waar het hele sociale leven naar de achtergrond verdwijnt.

Behandeling: groepstherapie wordt aanbevolen

Als de persoon een punt bereikt waar hij of zij professionele hulp zoekt, dan kan deze in verschillende klinieken behandeld worden. De vormen van therapie zijn niet heel verschillend, maar voor degene die wat intensievere hulp nodig hebben, is het het beste om naar een ziekenhuis te gaan. Hier duurt het vaak tussen vijf en negen weken en is vaak verbonden met een opneming in een verslavingskliniek. Voor degene die dat niet doen duurt een traject zes tot twaalf maanden.
Tijdens de behandeling wordt het concrete speelgedrag geïdentificeerd en ook de motivatie op e lange termijn. In deze stap wordt er gekeken naar de oorzaak van de verslaving, zoals problemen in de familie of op werk of depressie. Er wordt geprobeerd deze onder controle te krijgen en strategieën aan te leren om er mee om te gaan. Deze zouden moeten helpen om meer controle over zichzelf te krijgen. Ook wordt er aandacht besteed aan de financiële situatie.
Volgens de behandeling is het aanbevolen dat de patiënt aan zijn of haar probleem werkt in groepstherapie.

Zo werkt de therapie

Tijdens de behadeling wordt de nadruk gelegd op het weer leren omgaan met geld. Dat komt omdat de relatie tot de waarde van geld verstoord is geraakt door de hoge bedragen die verspeeld zijn. De speler moet weer gevoel krijgen voor de waarde van kleine bedragen. Budgethouden wordt vaak intramuraal aangeleerd.
Om ervoor te zorgen dat de kans op terugval zo klein mogelijk blijft, is het vaak nodig om de oude omgeving om te draaien. Wanneer er door de speelkamer gelopen wordt of de patiënt weer in contact komt met mensen die hij vanuit het casino kent, is dat een trigger. Er is vaak een periode van geen vooruitgang aan het begin van de therapie.
Het spel was een grote bron van genot en plezier en daarom is het van belang om deze gevoelens los te koppelen van spelen. Bijvoorbeeld sport is een manier om goed te voelen. Er wordt eigenlijk ook nooit van complete genezing uitgegaan omdat er altijd een kans op terugval bestaat. Het doel is dan ook dit te herkennen en een manier te vinden om aan de terugval te ontsnappen.
Patiënten die eenmaal verslaafd zijn geweest moeten van het spel wegblijven. Ook na een succesvolle therapie. Eigenlijk net zoals bij de droogstaande alcoholist, is het voor een hele kleine minderheid weggelegd om de ‘drug’ te ‘consumeren’ zonder weer terug te vallen in de verslaving.

Begeleiding

Voor degene die niet zeker zijn van hun eigen gokgedrag of de mogelijkheid van een verslaving, kunnen naar veel plekken gaan om hun vragen te stellen. Eén van die plekken is de anonieme spelersgroep, wat een gemeenschap is die zich bezig houdt met verslaving. Zij adviseren en organiseren groepstherapie en er is ook interessante literatuur door hun geschreven.
In veel Duitse steden zijn er specialistische klinieken voor mensen met een verslaving op het gebied van gokken. Degene die verslaafd zij kunnen hier behandeld worden, maar ook informatie krijgen over behandelopties of groepstherapieën. Om te kijken voor specialistische klinieken in Nederland is het verstandig om op internet te kijken.

 

Gokverslaving wordt vaak niet gezien als een ziekte door de omgeving

Helaas zijn er een aantal vooroordelen jegens gokkers en die helpen dan niet echt als iemand verslaafd is. Een veelvoorkomend vooroordeel is dat de persoon in kwestie ‘gewoon’ te weinig discipline heeft. “Stop er dan ook mee als het geld op is” wordt er dan vaak gezegd. Niet dat je veel aan zo’n statement hebt.
Net zoals bij andere verslavingen is er een cyclus die doorbroken dient te worden en dat is last. Om de verslaving te boven te komen is vaak professionele hulp nodig. Daarom moeten degene met een gokverslaving ook serieus genomen worden. Medisch gezien wordt een gokverslaving ook als een ziekte gezien.
Ook de slachtoffers van gokverslaving geven heel laat toe dat zij verslaafd zijn. Zij zijn dan van mening ‘dat zij op elk gewenst moment kunnen stoppen’. Het sociale stigma help ook niet mee om toe te geven dat er sprake is van een probleem.

Preventie – de Staat in controle

In Duitsland neemt de Staat gokverslaving serieus en zij kijkt ook niet weg. Sinds 2008 is een statelijk verdrag over gokken, welke door alle Bundesländer getekend zijn, waardoor de aanbieders van gokspellen onder toezicht werden gesteld. Hoewel de uitwerking van het verdrag per Bundesland verschilt (federaal systeem) is het op hoofdlijnen dezelfde uitwerking.
De rechtvaardiging van staatsrechtelijk ingrijpen ligt in het feit dat de spelers beschermd dienen te worden en ook om gokverslaving tegen te gaan. Er is minder aanbod en daardoor is supervisie ook makkelijker. Alleen kan het wel zo zijn dat illegaal gokken weer in wordt.
Niet alleen de staat, maar ook aanbieders zijn bekend met de op hun rustende zorgplicht en zowel offline als online aanbieders waarschuwen voor de gevaren van verslaving. Op de meeste websites van de bekende casino’s zijn zelftests en ook hoe hun klant hulp kan krijgen.

Spelers kunnen zichzelf blokkeren

Degene die verslaafd zijn kunnen zichzelf vrijwillig verbannen van het spel. In de casino’s van de Staat kan een speler dit verzoeken en zal dan van kracht zijn voor ten minste één jaar. Hierna kan de verbanning ingetrokken worden op verzoek van de speler. Door vrijwillige verbanning komt de speler het casino niet meer in. Ook op online casino’s is het mogelijk om te kiezen voor vrijwillige verbanning. Vaak is er dan een sectie ‘verantwoord spelen’ waar informatie staat en waar zo’n verbanning ingesteld kan worden.
Bij casino’s in de private sector ligt het anders. Daar is het bij lange na niet altijd mogelijk om jezelf te verbannen uit het casino. De aanbieder mag het doen, maar is daar niet toe verplicht, zo blijkt uit een uitspraak tussen twee spelers en het Mercury casino. De aanbieder stelt het verbod in en is daar niet gebonden aan de wensen van de speler.

CasinoOnline casinoOverig
Het is mogelijk te kiezen voor een vrijwillige verbanning. Het casino is hieraan gebonden.In Duitsland en vele andere landen is het verplicht dat aanbieders de mogelijk moeten hebben om spelers zichzelf te kunnen laten verbannenHet is niet mogelijk om een vrijwillige verbanning in te stellen. De aanbieder is niet gebonden aan de wensen van de speler.

 

Verslaafden zijn trouwe klanten

De aanbieders van gokspellen hebben een zwarte zorgplicht tegenover de klanten, want een verslaving moet nooit gezien worden als iets wat niet serieus is omdat het kan leiden tot grote problemen. Echter, zijn verslaafden wel de trouwste klanten. Hoewel een klein percentage van hun klantenbestand een probleem heeft met gokken, zorgen zij wel voor geld in het laatje. Daarom zijn zij altijd welkom in het casino.
Wanneer dit in ogenschouw wordt genomen, is het begrijpelijker waarom private casino’s weigeren een speler zichzelf te laten verbannen. Hoewel men er wel vraagtekens bij kan zetten of het moreel wel juist is om over de rug van zieken geld te verdienen. Door de wettelijke regels moeten spelers in ieder geval gewaarschuwd worden dat gokken verslaven kan werken.

Online gokken als probleem voor de verslaafde

Toen online casino’s legaal werden, werd het mogelijk om overal op elk moment van de dag te gokken, zolang er maar internet in de buurt is. Registeren en geld storten op het account is zo gebeurd en daarna kan de klant gaan spelen. Er is bijna een oneindig aantal online casino’s en ook soorten gokspellen die je daar kunt spelen. Wat een voordeel is, doordat het makkelijk uren plezier faciliteert, is het nadeel dat voor verslaafde het een serieus probleem oplevert. Omdat de gokkast altijd toegankelijk is, hoeft de speler het huis niet meer uit.
Het probleem dat vaak met een gokverslaving gepaard gaat – namelijk sociale isolatie – wordt nog erger door het spelen op internet. Want de kans dat een buitenstaander het probleem ziet en de persoon in kwestie kan helpen is een stuk lager voor online gokkers. Deze verslaving is een stuk geheimer. Hierdoor wordt het probleem pas heel laat geïdentificeerd en dan is de verslaving als in een ver stadium. Vaak met alle financiële problemen van dien.
Zelfs al is de speler in een situatie waar het probleem duidelijk en zichtbaar is én de persoon in kwestie er wat aan wil doen, is het lastig omdat er een constant aanbod is. Hoewel meeste aanbieders wel een optie tot zelfverbanning hebben, zijn er gewoon zo veel online casino’s. Hierdoor kan er makkelijk een nieuw account aangemaakt worden wanneer er sprake is van een terugval. De vrijwillige verbanning is een hulpmiddel om verslaving tegen te gaan, maar wie écht wil spelen, zal wel een manier vinden. In de context van een effectieve behandeling is het dus belangrijk om te kunnen gaan met het grote aanbod op de markt.
Om de spelers te beschermen moeten de online casino’s aan strike regelgeving houden. Zo moeten zij een pagina op hun website hebben die de gevaren van gokverslaving laten zien. Links naar zelfhulp pagina’s zijn er dan ook.

 

Hoger risico voor mannen

Het federale instituut voor gezondheidsstudies van Duitsland doet elke twee jaar een onderzoek naar hoe groot gokverslaving is in de Duitse maatschappij.
Het resultaat van het afgelopen onderzoek is dat minder mensen gokken, maar dat het aantal pathologisch gokkers niet afneemt. Dit aantal blijft constant. Ongeveer 1,3% van de mannen en 0,3% van de vrouwen zijn gokkers. Daarvan worden weer ongeveer 1,2% en 0,3% van de mannen, respectievelijk, vrouwen geconfronteerd met problematisch gokgedrag. Een voorbode van gokverslaving. Ongeveer 438.000 mensen in Duitsland vallen in de eerste of tweede categorie. De groep met het hoogste risico op verslaving zijn mannen van 18 tot en met 20 jaar, waarvan ongeveer 9% problemen met gokken hebben of daaraan verslaafd zijn. Factoren als werkeloosheid en een migratieachtergrond spelen daarin mee. Gokkasten, inzetten op sportwedstrijden en online casino’s zijn de plaatsen waar gokkers met problemen het meeste geld uitgeven. In tegenstelling tot het kleiner aantal totale gokkers, wordt het aantal gokkers dat met gokkasten speelt gorter.

Veilig spelen in een casino, gameroom en op internet

Spellen waarin geluk een rol speelt hebben een hoge potentie om verslavend te werken en moeten daarom ook door bepaalde mensen ontweken worden. Maar spelletjes blijven leuk en er is niet op tegen om af en toe en verantwoord een spelletje te spelen.
Er zijn een aantal vuistregels waarmee het gokspel een spel blijft en dat het een entertainende hobby is wat niet een probleem gaat vormen:

  • Speel alleen met geld wat gemist kan worden. De winst moet gezien worden als extra budget om mee te spelen en niet als een investering om meer winst te maken;
  • Stel een grens: voordat er begonnen wordt met spelen moet een plan zijn over hoeveel je per dag/week/maand uit wil geven en ga daar niet overheen;
  • Stel een grens: ook qua tijd. Speel niet meer dan er gepland is;
  • Zorg voor pauzes. Speel een tijdje niet. Zo wordt er voorkomen dat het genotscentrum geluk gaat associëren met winnen;
  • Ga regelmatig de checklist na of er sprake is van probleemgedrag of niet en stel dan maatregelen in als het wel zo is.

Wanneer naasten getroffen worden

Verslaafden geven pas heel laat toe dat zij daadwerkelijk verslaafd zijn. Wanneer het duidelijk is dat de persoon in kwestie veranderd en dat deze verandering hint naar een verslaving, moet dat openlijk besproken worden. Wel op een manier dat patiënt niet terugtrekt.
De hulpcentra voor gokverslaafden zijn er ook voor de naaste van de verslaafde. Pathologische gokkers krijgen vroeger of later te maken met financiële problemen. Deze problemen moeten niet door de naasten worden opgelost, want dit help de persoon niet. Door de ziekte blijven gokkers spelen totdat er geen geld meer over is. Daarna gaan zij opzoek naar nieuw geld. Maak het niet moeilijker dan het al is door geld te lenen.
Een gokker die problemen heeft kan niet geforceerd worden om hulp te accepteren. De wil om behandeld te willen worden moet vanuit de persoon zelf komen. Zeker een opname in een ziekenhuis kan alleen met medewerking van de patiënt zelf, tenzij hij een gevaar is voor zichzelf of anderen. Dit wordt bij gokverslaving niet snel aangenomen, tenzij er sprake is van zelfmoordneigingen.
Vaak kan een verbanning van een casino niet alleen door de persoon zelf, maar ook door een naaste ingeroepen worden. Er zal dan een proefperiode van een aantal dagen zijn waar de persoon in kwestie kan laten weten wat hij er van vind. Daarna wordt de verbanning opgeheven of omgezet in de normale verbanning van een jaar of langer.
Echter, het aanvragen van een verbanning bij een statelijk casino heeft niet altijd even veel zin. Dat komt omdat er bijna een oneindig aantal aanbieders op de markt zijn en voor veel gokhallen of private casino’s is het niet mogelijk een verbanning aan te vragen. Het is daarom eigenlijk alleen maar mogelijk om de verslaving te genezen als de persoon in kwestie het wil. Hoe dan ook zal steun vanuit zijn omgeving en zijn naaste helpen voor een betere slagingskans van de therapie.

Geen banaal probleem

De gokverslaving is niet alleen het probleem van de verslaafde. De aanbieders en politici hebben ook een verantwoordelijkheid als het gaat om gokverslaving tegen te gaan. Het is daarom belangrijk om pathologisch gokgedrag te voorkomen door preventie en bescherming van de speler. Dat zeker omdat een gokverslaving nooit als iets onschuldigs gezien moet worden.

Engels- en Duitstalige bronnen

  • Luckygames.com (Enlightenment, Help, Help)
  • AG Spielucht – Charité Berlin (self-evaluation)
  • Federal Center for Health Education (Enlightenment, Counseling, Help)
  • Playing-with-responsibility.de (telephone and online consultation, chat consultation, self-test)
  • University of Hohenheim – Research Center Gambling (Research)
  • Center for Gambling Research – University of Vienna (Research)
  • Check your game (advice and self-test)
  • Gamesucht-Therapie.de (self-help groups)
  • http://www.verspiel-nicht-dein-leben.de (education, advice, help)
  • https://www.spielsucht-therapie.de/ (Advice and self-test)
  • https://www.gamblingtherapy.org (Advice and self-test)
  • http://www.spiegel.de/panorama/spielsucht-klaeger-wollen-hausverbote-vor-gericht-erzwingen-a-1137453.html
  • http://www.spiegel.de/gesundheit/psychologie/spielsucht-so-werden-gluecksspielsuechtige-behandelt-a-993343.html
  • https://de.wikipedia.org/wiki/Pathologisches_Spiele
  • http://www.dimdi.de/static/de/klassi/icd-10-who/kodesuche/onlinefassungen/htmlamtl2016/index.htm